Економија
Празничната кошница руши рекорди, разликите меѓу жупаниите се големи
19.12.2025г
Во Хрватска, во зависност од жупанијата, цената на празничната кошница варира и до 21 евро, при што меѓу поскапите ставки се издвојуваат бакаларот, божиќната мисирка и неизбежното печено прасе.
Цената на стандардната празнична прехранбена кошница за четиричлено семејство во просек изнесува 342,25 евра. Ова го покажува истражувањето на порталот за споредба на цени Koliko.HR, спроведено една недела пред Божиќ во соработка со Хрватската асоцијација за заштита на потрошувачите (HUZP).
Најскапа е Вировитичко-подравската жупанија со 351,98 евра, а по неа следат Крапинско-загорската (349,88) и Дубровничко-неретванската жупанија (348,61). Оваа кошница е најевтина во Копривничко-крижевечката (330,92), Личко-сењската (335,2) и Бродско-посавската жупанија (336,84).
Тричлено семејство за стандардна празнична кошница во просек треба да издвојат 290,32 евра: најмногу во Вировитичко-подравската (298,34), а најмалку во Копривничко-крижевечката жупанија (281,59).
Основната празнична кошница е поевтина за 100 евра
Поради поевтини намирници и помали количини, значително е пониска цената на основната празнична кошница, чиј национален просек за четиричлено семејство изнесува 241,97 евра. Најскапи се Крапинско-загорската (246,59) и Истарската жупанија (245,83), како и Град Загреб (244,22). Тука, пак, Вировитичко-подравската жупанија станува најевтина (236,13), а по неа следуваат Бродско-посавската (238,81) и Копривничко-крижевечката жупанија (239,10).
Тричлено семејство за основната празнична кошница во просек плаќа 204,40 евра: најскапо во Крапинско-загорската жупанија (208,41), а најевтино во Вировитичко-подравската жупанија (200,50).
Бакаларот и месото се најскапи
„Цените на месото и бакаларот значително ги поскапеа празничните кошници во последните години. За илустрација, сувиот бакалар во 2022 година чинеше околу 37 евра по килограм, додека денес цената на истата класа бакалар се движи од 48 до 60 евра, а најскапите брендови надминуваат и 70 евра. Тогаш и популарната чајна колбасица од 330 грама се продаваше за 5,30 евра, а сега во истиот малопродажен ланец се продава за 7,39 евра“, вели Синиша Домисловиќ, девелопер на порталот Koliko.HR.
„Празничната кошница за добар дел од хрватските граѓани ќе биде многу поскромна бидејќи некои цени се навистина астрономски. Повеќето ќе го видат бакаларот само во реклама, а и мисирката и прасето се недостижни за многумина, па ќе мора да ги заменат со поевтино месо. Би било убаво сите на празничната трпеза да можат да стават што сакаат, но малите плати и пензии, за жал, ќе го диктираат менито“, коментира Ана Кнежевиќ, претседателка на HUZP.
Овие кошници ги спојуваат елементите на традиционалната кујна со реалните животни и прехранбени навики на хрватските граѓани. Стандардната кошница нуди побогат избор на намирници, додека основната се потпира на нешто поевтини замени и разумно помали количини, но ги задржува сите клучни елементи на свечената празнична трпеза.
Што содржи стандардната празнична кошница?
Бадник започнува со појадок кој вклучува паштета од туна, додека ручекот традиционално е без месо: салата од грав и бакалар на бело. Божиќниот појадок е обилен: шунка, сирење и павлака, како и варени јајца. Централниот божиќен оброк го сочинуваат кокошкина супа и мисирка со млинци, со салата. Празниците се збогатени со две шишиња квалитетно вино, популарен газиран пијалак, пиво и природен сок од јаболко, додека од колачи се предвидени неизбежните домашни чупавци и маѓарица, како и индустриска мешавина на слатки.
Новата година исто така е обилна. Појадокот е ист како божиќниот, а ручекот се состои од говедска супа, сарма и пире од компир. Покрај тоа, се подготвуваат свинско печење (прасе) и француска салата. Од слатки се предвидени домашна оревњача и индустриски бисквити. Понудата на пијалаци, во однос на Божиќ, дополнително се проширува со пенливо вино. Кошницата ја заокружуваат сувомесни производи: чајна колбасица и сирење.
Што содржи основната празнична кошница?
Наместо паштета од туна, на Бадник за појадок се јаде паштета од сардина. Наместо скапиот бакалар се служи ослич, со салата од грав. Божиќниот појадок е идентичен со оној од побогатата стандардна кошница, но ручекот вклучува помала мисирка со млинци, кокошкина супа и салата. Од пијалаци, за Божиќ е предвидено само едно шише квалитетно вино, со газиран пијалак, пиво и сок од јаболко. И слаткиот дел од Божиќ е поскромен: само домашни чупавци и индустриски микс на слатки.
За Нова година, основната празнична кошница за ручек предвидува говедска супа, сарма и пире од компир. За разлика од стандардната кошница, тука нема француска салата, предвидена е помала количина прасе, а од слатки се нудат домашна оревњача и индустриски бисквити. Новогодишната понуда на пијалаци, покрај газиран пијалак, пиво и природен сок од јаболко, содржи само едно шише квалитетно вино, но не и пенливо вино. И во оваа кошница се присутни сувомесни производи: чајна колбасица и сирење.
Како се пресметува?
Двете кошници се пресметуваат за два модели на домаќинства: четиричлено семејство (мајка, татко, син од 13 и ќерка од 10 години) и тричлено семејство (мајка, татко и ќерка од 10 години). Цените по жупании се пресметани како просек од континуираното следење на малопродажните ценовници што трговските ланци се должни секојдневно да ги објавуваат согласно одлуката на Владата од 2 мај 2025 година. Цената на националната кошница претставува просек на жупаниските вредности и е најпрецизниот приказ на трошоците за празничните прехранбени кошници.