Финансии / Банкарство
Истражување на ЕИБ: Побарувачката за кредити продолжува да расте
14.01.2026г
Анкетата за кредитирање на банките од ЦИЈИЕ открива позитивни трендови во побарувачката за кредити и знаци за подобрување на понудата
- - Побарувачката за кредити остана силна, водена од компаниите, и се очекува и понатаму да остане силна.
- - Банките се сè пооптимистични во врска со понудата на кредити во наредните месеци.
- - Две третини од прекуграничните банкарски групи планираат да ги прошират операциите во регионот.
Банките во Централна, Источна и Југоисточна Европа (ЦИЈИЕ) известуваат за трендови на подобрување. Побарувачката за кредити останува силна, особено од компаниите, додека банките очекуваат мало подобрување на понудата на кредити по период на контракција. Се очекува апетитот за кредитирање од банките да расте, особено за мали и средни претпријатија и потрошувачки кредити, иако банките покажуваат поограничена подготвеност да одобрат кредити на големи компании и за хипотеки. Таквата растечка доверба во понудата на кредити би можела да помогне во намалувањето на јазот помеѓу понудата и побарувачката што траеше во последните години, поради силната побарувачка за кредити и поограничената понуда.
Анкета за кредитирање на банките од ЦИЈИЕ за втората половина од 2025 година, спроведена од Европската инвестициска банка (ЕИБ) и презентирана на Форумот 2026 на ЦИЈИЕ во Виена, покажува дека две третини од анкетираните прекугранични банкарски групи во идните долгорочни планови имаат намера да ги прошират своите операции. Во Северна Македонија, побарувачката за кредити продолжи силно да се шири, а условите за понуда исто така се подобрија поради поволните услови за финансирање. Во следните шест месеци, се очекува побарувачката постепено да се намали, а понудата да остане неутрална.
„Најновото истражување ја потврдува отпорноста и силниот потенцијал на банкарскиот сектор во Централна, Источна и Југоисточна Европа“, рече Марек Мора, потпретседател на ЕИБ. „Побарувачката за кредити останува силна, условите за понуда покажуваат знаци на подобрување, а квалитетот на кредитите продолжи да напредува во последните шест месеци. Овие трендови се многу охрабрувачки за инвестициите и економскиот развој во регионот. Две третини од банките присутни во регионот планираат да ја зголемат својата долгорочна изложеност таму. Ова е одличен знак за потенцијалот за раст на ЦИЈИЕ. А пак ЕИБ, која ги надополнува напорите на комерцијалните банки, ќе продолжи да придонесува преку справување со пазарните неуспеси и приоритетите на политиката на ЕУ. “
Пазарниот потенцијал во регионот на ЦИЈИЕ се смета за важен, при што повеќето анкетирани банки го оценуваат како висок – особено во земји како Чешка, Романија и Словачка – или среден, главно на пазарите на Западен Балкан. Профитабилноста во Централна, Источна и Југоисточна Европа, исто така, останува силна во споредба со целокупните групни операции, со особено робусни перформанси во Босна и Херцеговина, Бугарија, Чешка, Унгарија, *Косово и Северна Македонија.
Дебора Револтела, главниот економист во ЕИБ, изјави: „Овие резултати истакнуваат многу позитивни кредитни трендови за банките што работат во областа на ЦИЈИЕ, кои имаат корист од силните перформанси на глобалниот и европскиот банкарски сектор. Сепак, различни фактори – како домашни така и меѓународни, особено регулаторните случувања – продолжуваат да влијаат врз условите за понуда на кредити во регионот.“
Понатаму, пристапот до финансирање во ЦИЈИЕ и за прекуграничните банкарски групи и за нивните подружници остана силен во текот на изминатите шест месеци и се очекува дополнително да се подобри. Оваа позитивна перспектива е поткрепена од зголемувањето на депозитите на мало и на претпријатија и континуираниот пристап до финансирање од меѓународни финансиски институции, каква што е ЕИБ.
Квалитетот на кредитите продолжи да се подобрува во текот на изминатите шест месеци, со помалку пријавени нефункционални кредити. Овие добивки беа особено силни во малопродажниот сегмент и корпоративниот сектор. И покрај овие позитивни случувања, банките остануваат претпазливи во врска со следните шест месеци, очекувајќи можно влошување на квалитетот на кредитите.