Општество

Георгиев: Дали имаме план Б?

Тркалезна маса: “ИДНИНАТА НА WB6: ВО ЕУ ИЛИ ПОКРАЈ НЕА?”

Гордан Георгиев, универзитетски професор

Македонија има 30-годишно искуство за независност во услови на исклучително комплициран контекст (распаѓање на Југославија, етнички момент, криза во Косово, Грција, денес црешата на врвот − Бугарија). Не успеавме да изградиме соодветно функционална држава (особено во смисла на функционирање на институциите, искоренување на културата на корупција и кронизам, легитимност на политичките елити и општа доверба во политичкиот систем). Овие се тешки факти и тешко променливи, во смисла не е лесно да се променат. Среде овој контекст, и со помош на наши пријатели од ЕУ и од САД, Македонија полека (иако не стабилно!) беше ставена на евроатлантскиот пат. Тоа е контекстот!

Во меѓувреме, контекстот во дворот на нашите соговорници (главно ЕУ) се смени и се смени многу брзо (Брегзит, обновената важност на националните држави − вакцините се најновиот пример, нови идеи за иднината на Европа, замор од проширување, неподготвеноста на Франција, на Бугарија − Романија како изговор и, морам да кажам, муслиманското население во ЗБ6 − табу-тема, заедно со миграцијата и заживување на крајно десните концепти).
Македонија и ЗБ заглавија меѓу овие две платоа, т. е. јасниот и признат геополитички, демократски, економски интерес на ЕУ да го интегрира ЗБ и уште појасна неспособност на ЕУ да ја изврши оваа акција. Потценување е да се каже дека Македонија е нервозна, не само разочарана (ние сме разочарани во изминативе 30 години). Лути и разочарани! Кога велам Македонија, мислам на сите граѓани на земјава (Македонци, Албанци итн., но особено на Македонците кои мораа да направат тежок компромис со Грција за прашањето за името). Во кревко мултиетничко општество, можете да замислите дека оваа атмосфера произведува фрустрации во најдобар случај.

Сепак, нашите политички елити некритички и без да можат да ја сфатат реалноста го повторуваат истиот слоган: Македонија нема план Б, имаме само еден план, план А, а тоа е интеграција во ЕУ! Досега добро. Поговорката вели дека хистеричниот оптимизам е грев против знаењето или грев против можноста за пристап до знаењето. Бидејќи не сакам да бидам грешник, верувам дека суверена земја мора да размисли надвор од кутијата и да стави на маса стратегии, планови, визии кои ќе обезбедат трајност и издржливост на националноста.

Морам да кажам дека јас, како недвосмислен проевропски човек (студирав и живеев во Франција, Велика Британија итн.), бев еден од првите овде што започнав да зборувам за потребата од развој на контурите на планот Б, Ц, Д итн.
Македонија сега е во фаза на „закана“, т. е. суптилно ѝ се заканува на ЕУ дека ако не започнеме преговори со ЕУ, земјата, ЗБ во основа ќе се распадне. Овој тврд аргумент не треба да се потценува како реална можност, но не ни помага ниту нам ниту на лидерите на ЕУ. Заканите не помагаат, тие никогаш не помогнаа, особено кај населението во ЕУ (национални гласачи).

ЕУ многу добро ги знае заканите (конфликт, промена на границите, Русија, Кина и сл.). Имено, Бајден ѝ соопштил на неспорниот лидер (во заминување) на Европската Унија дека меѓу надворешно-политичките приоритети на новата американска администрација е и Западниот Балкан. Според соопштението на Белата куќа, двајцата државници истакнале приоритетни теми, вклучувајќи ги Авганистан, Кина, Иран, Русија и Украина, како и Западен Балкан, каде што е актуелно прашањето за решавање на односите и постигнување договор меѓу Белград и Приштина.

Па, кој би бил планот Б? Не Русија, не Кина (тврдиот аргумент за безбедност е од витално значење за нас !!!), не не знам што, туку јасно репозиционирање на земјава во поглед на новонастанатата геополитичка и економска реалност (реалност парадоксно создадена од самата ЕУ!!!).

Економската соработка со ЕУ (поточно, со одредени земји од ЕУ) ќе продолжи. Закотвување на САД (Бајден−Меркел) и Велика Британија (безбедност и демократија), продолжување на разговорите со ЕУ (кога тие ќе стават вето за бугарско подготвување), но, исто така, бараат економски/здравствен интерес на друго место, и тоа без никаков економски комплекс имајќи го предвид геополитичкиот контекст и нашите безбедносни приоритети. Исто така Коридорот 10 (нашиот нов партнер Грција, ако не и пријател) и Коридорот 8 (Бугарија нема да се спротивстави тука бидејќи ние не сме заинтересирани сами за влез во ЕУ ).

Регионална соработка со Србија како лидер (Мал Шенген)
Во врска со регионалната соработка морам да кажам дека тоа е деликатно прашање. Не е како Данска, Шведска, Норвешка и Финска да влезат во регионална економска унија. Јас секогаш бев многу недоверлив, сомнителен, кон Србија (Милошевиќ и сл.), регионот не верува во премногу силна Србија, но реалполитиката полека го менува мислењето, а примерот на Софија катастрофално го зајакнува ова чувство. Сепак, тука е „албанскиот аргумент“ и тој е критичен дел од равенката. Србите и Албанците мора да ги решат своите минати проблеми (како Македонија и Грција) и да го отворат патот за добар и просперитетен Балкан.
Но, дали имаме добар штоф дома − тоа е друго прашање.


(Економија и бизнис, печатено издание, јуни 2021г.)

 

ПРЕПОРАЧАНО