Финансии / Банкарство

ПРЕДНОСТИТЕ ВО ПОЛЗА НА ОДРЖЛИВИОТ РАЗВОЈ

Тереза Серафимова

Авторот е консултант за човечки ресурси

„Онаму каде се областите на слабост треба да се вложува најмалку напор во подобрување. Тоа е така е бидејќи многу работа и уште повеќе енергија е нужна во подобрување од некомпетентност до просечност отколку во унапредувањето од ниво на високи резултати до ниво на одличност.“

Питер Друкер

 

„Каде сме (нај)добри?“е прашањето со кое стартува стратегиското размислување во организациите кои го применуваат принципот Анализа на предности (Appreciative Inquiry – AI).

Анализата е во функција на зајакнување на врската и соработка на бројни нивоа во организациите: сопственици, вработени од повеќето функционални области, воедно и надворешни стејкхолдери – корисници, добавувачи, претставници на заедницата. Сесијата каде се „засукуваат ракавите”[1] и колективно се пристапува на учење од патот на изминат развој со анализа на сегашноста и исцртување на иднината се вика самит[2]. Таквиот самит се претвора во работилница во која спојувањето на сите погоре споменати води до ослободување на креативниот потенцијал во позитивната синергија на групата, па нивните различни погледи споени со единствена визија за организациски раст и развој резултираат во иновативен производ - стратегија. Така Анализата на предностите (АП) ги црпи капацитетот и силата за успех од поединечните интереси на сите заинтересирани страни кои се здружуваат за организациски успех.

Свеж приод

Со појавувањето во 1980 година, од страна на 24-годишен докторант во потрага на одговор на прашањето „Каде е проблемот во човечкиот дел од организацијата?“, Анализата на предностите била понудена како свеж приод и пресврт од дотогашните методологии на организациски развој. Доколку дотогаш фокусот е на јазот кој треба да се премости: проблемите, аномалиите, недоволностите, неусогласеностите, АП во четирите фази на примена дава поинаква перцепција на „проблемот“ со што и поинакви чекори на решавањето.

Истражување и идентификување сопствени предности е почетната фаза од четирите[3] на АП. Сонувањето и мечтаењето во одговор на прашањето – што е најдобриот и посакуван исход, доаѓа природно по ослободувањето на позитивниот ментален склоп. Тоа му претходи на дизајнирањето каде што секој од учесниците, а припадник на функционална област, и стејкхолдер, надоградува во областите каде што е најкомпетентен и се чувствува комфорно. Така се доаѓа до одговор на прашањето што може да биде доколку се креира она што е идеално. Процесот се заокружува низ прераспределување на ресурсите или (ново) ангажирање и употреба, односно креирање на „што ќе биде“ или имплементација на планот во кој е ангажиран севкупниот организациски систем.

Заканите, слабостите и проблемите не се игнорираат, се претпоставува и дека не се порекнуваат, туку се вели дека се поставуваат во нова рамка, се преформулираат. Низ прашања кои поттикнуваат позитивна емоција се генерира слика за иднината во која се проектира изводливост на понудените решенија и потенцијал.  Дискусиите се насочуваат во „што посакуваме“ наспроти „она што не го посакуваме“.

„Хакирање“ на отпорите на поединци и групи

Бидејќи сите сме оптоварени со мали и поголеми предизвици во секојдневието, уметноста на АП се чини дека е освежување во начинот на изнаоѓање решенија по пат на работа врз позитивно поткрепување и понатамошен развој на конкурентните предности.

Примерите на Волмарт, на Глобал компакт на Обединетите нации, се оние каде што низ оваа методологија стратегиски се работело за креирање одржлива промена. 

Градот Кливленд одржал АП-самит и како резултат била креирана стратегијата Одржлив Кливленд 2019 - SC2019. Речиси 700 стејкхолдери, како примерок кој ја претставува заедницата, земале активно учество. Самитот се одржува на годишно ниво, се проверува трасираниот пат, се мери напредокот и се прилагодува понатамошниот курс. Производ на вака креираната стратегиска определба и нејзина имплементација во здружување на стејкхолдерите во полза на одржлив развој биле нови работни места, развојни политики, зелени површини, сообраќаен пристап, зголемен обем на локално произведена храна, повеќе извори на обновливи извори на енергија, па и нови претприемнички успешни приказни  – Bike Cleveland и Tunnel Vision Hoops.

И низ лично искуство -- болен е процесот кога ги набљудувате тимовите и инивидуалците кои поминуваат низ идентификувањето и фокусот на слабите страни и недостатоците. Можноста за хакирање на негативното чувство кое креира одбрана, како отпори кон промените, се наметнува како добро решение.

Невронаукатаво потврда на АП

Невронската подлога обезбедена од невронауката е не само потврда, ами и основа на АП. Брзорастечката невронаука обезбедува објаснувања базирани на биологијата за поединечните аспекти на однесување, па така и за АП. Се воспоставуваат нови невронски врски, нови навики, со цел да ги направат промените можни и да ги хакираат стравот и отпорите на организациите и групите поединци кои треба да ја имплементираат договорената промена.

Промените го стимулираат префронталниот кортекс на мозокот кој одговара брзо и агилно на таквите дразби. Превисока пак стимулација на овој дел на мозокот генерира замор, страв, бес поради врската со амигдалата како центар во мозокот врзан за емоциите. Традиционалниот автократски и неинклузивен пристап во раководење со наредба за промени и рецепт како тоа да се стори, без омоќнување на поединците и на организацијата, не води до трајни промени во однесувањето. Колку повеќе се убедуваат поединците дека тоа е правилен пристап, а тие грешат, дотолку повеќе тие влечат назад поради отпори. Да се доведе мозокот на поединците во состојба да се брани од состојба која ја регистрира како закана е непосакуван исход во имплементацијата на промените бидејќи не води до промена во однесувањето.

Со позитивна емоција придружената промена ја овозможува невропластичноста како основа на имплементација на промените.

Друкер повторно

„Задача на водството е да креира усогласување на предностите на начин што слабостите на системот стануваат ирелевантни.”

Па назад на Анализата на предностите

Основната хипотеза на која се заснoва концептот на промени - Анализа на предностите во организациското стратегиско планирање и воспоставување на договорените промени - е дека пресвртот, како посакуван ефект кој како менаџмент и советници се обидуваме да го постигнеме, се случува токму низ начинот на размислување кај вработените и позитивен приод на решавање проблеми. Дејвид Куперрајдер и основач на концептот вели: „Предностите носат повеќе од резултати – тие трансформираат”



[1] Господин Кофи Анан, Глобал компакт на Обединетите нации.
[2] Една од алатките на АП.
[3] Модел на 4 Д.

ПРЕПОРАЧАНО